Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowski

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

31 października 2018

W Archiwum Państwowym w Katowicach przy ul. Józefowskiej 104 w godzinach pracy można oglądać wystawę pt.: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim.

Wydarzenia z 1918 r. skłaniają do refleksji nad drogami, które przez 123 lata zaborów prowadziły do odbudowy wolnej Polski. Każde miasto, miasteczko i wieś ma swoją własną drogę do Niepodległej, którą wyznaczała walka lokalnych społeczności o ojczyznę. Tak też jest w przypadku miast i wsi Zagłębia Dąbrowskiego, w przeszłości obszarów Zachodniej Małopolski, której mieszkańcy zmagania o ocalenie Rzeczypospolitej podjęli jeszcze u schyłku Rzeczypospolitej, a w każdym kolejnym zrywie insurekcyjnym oddawali daninę krwi w imię odzyskania wolności i niezależności. Przypominając wydarzenia z jesieni 1918 r., chcemy uświadomić, że od 2 listopada Zagłębie Dąbrowskie było jednym z pierwszych ośrodków odradzającego się państwa polskiego. Nie wszyscy o tym fakcie pamiętają, a po latach PRL-owskiej propagandy, Zagłębie Dąbrowskie powszechnie kojarzone jest z działalnością antypaństwowych Rad Delegatów Robotniczych. Przygotowanie wystawy o wydarzeniach listopada 1918 r. w Zagłębiu Dąbrowskim zrealizował Instytut Zagłębia Dąbrowskiego razem z Muzeum Zamku w Będzinie, Muzeum „Saturn” w Czeladzi, Muzeum „Sztygarka” w Dąbrowie Górniczej, Pałacem Schoena Muzeum w Sosnowcu, Miejską i Powiatową Biblioteką Publiczną w Zawierciu, Miejsko-Gminnym Centrum Kultury, Sportu i Turystyki w Siewierzu, Miejskim Ośrodkiem Kultury w Sławkowie i we współpracy z Archiwum Państwowym w Katowicach i Książnicą Cieszyńską w Cieszynie. Wystawa prezentowana będzie w październiku i listopadzie 2018 r. na ulicach miast Zagłębia Dąbrowskiego oraz w Urzędzie Marszałkowskim w Katowicach i w Archiwum Państwowym w Katowicach.
Zagłębie Dąbrowskie zaczęło się wyodrębniać po ostatecznym rozbiorze Rzeczypospolitej w 1795 r., kiedy zachodnie rubieże województwa krakowskiego zostały włączone jako tzw. Nowy Śląsk do Królestwa Prus. Historia tego regionu opiera się na dwóch kluczowych filarach: rozpoczętej w okresie rządów pruskich i trwającej do XX industrializacji oraz na procesie kształtowania się nowoczesnego narodu polskiego, w którym kluczową rolę odgrywała walka o odzyskanie lub utrzymanie niepodległości. Żywa tradycja udziału mieszkańców regionu w powstaniu kościuszkowskim zadecydowała, że już w kilkanaście lat później chwycono za broń po wkroczeniu na ziemie zaboru pruskiego zwycięskich wojsk Napoleona w 1806 r. Chociaż w wyniku pokoju w Tylży Nowy Śląsk pozostał w granicach Prus, to w efekcie powstania na Nowym Śląsku Napoleon wsparł roszczenia władz powstałego Księstwa Warszawskiego i ostatecznie w listopadzie 1807 r. dzisiejsze ziemie Zagłębia Dąbrowskiego znalazły się w granicach państwa polskiego. Po kongresie wiedeńskim mieszkańcy regionu znaleźli się w granicach Królestwa Polskiego, a kiedy Rosja zaczęła ograniczać autonomię Królestwa, wzięli udział w powstaniu listopadowym.
Mieszkańcy Zagłębie Dąbrowskiego stanęli do walki także po zdobyciu 7 lutego 1863 r. dworca kolei warszawsko – wiedeńskiej w Sosnowcu przez wyprawę naczelnika województwa krakowskiego Apolinarego Kurowskiego. Wyzwolenie trójkąta granicznego w czasie powstania styczniowego przyniosło Zagłębiu Dąbrowskiemu trzy tygodnie wolnej Polski. Tworzono wówczas polskie władze i polskie oddziały wojskowe. W następnych latach, mimo represji rosyjskich, nie zapomniano o tych wydarzeniach. Zagłębiacy zaangażowali się także w wydarzenia rewolucji 1905 r. Po krwawej niedzieli w Petersburgu fala strajków i manifestacji rozlała się po całej Rosji, docierając także do Królestwa Polskiego i Zagłębia Dąbrowskiego. 5 lutego w Sosnowcu odbył się wiec z udziałem kilkudziesięciu tysięcy robotników z całego Zagłębia, na którym domagano się praw socjalnych i narodowych. W odpowiedzi, 9 lutego wojsko carskie zmasakrowało manifestację robotników pod hutą „Katarzyna”. 1 listopada 1905 r., kiedy w Zagłębiu rozpoczęła się kolejna fala protestów, ich przywódcy zwrócili się do naczelnika powiatu będzińskiego z żądaniem oficjalnego przekazania władzy w regionie i faktycznie, powołane wówczas i zdominowane przez Narodową Demokrację, Komitety Obywatelskie, przejęły na 10 dni rządy w tzw. Republice Zagłębiowskiej. Powstała także Republika Sławkowska. Ich istnienie zakończyło wprowadzenie stanu wojennego w Królestwie Polskim, ale w Zagłębiu nadal walczyła Organizacja Bojowa PPS.
Przypominamy te fakty, bowiem celem wystawy jest też uświadomienie, że niepodległość nie była dana 11 listopada 1918 r., ale składały się na nią działania kolejnych pokoleń Polaków.

prof. dr hab. Dariusz Nawrot

Galeria

  • Powiększ zdjęcie Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

    Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

  • Powiększ zdjęcie Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

    Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

  • Powiększ zdjęcie Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

    Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

  • Powiększ zdjęcie Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

    Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

  • Powiększ zdjęcie Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

    Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

  • Powiększ zdjęcie Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

    Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

  • Powiększ zdjęcie Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

    Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

  • Powiększ zdjęcie Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

    Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

  • Powiększ zdjęcie Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

    Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

  • Powiększ zdjęcie Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

    Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

  • Powiększ zdjęcie Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

    Wystawa: Droga do Niepodległej. Listopad 1918 w Zagłębiu Dąbrowskim

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2018-10-31
Data publikacji:2018-10-31
Osoba sporządzająca dokument:prof. dr hab. Dariusz Nawrot
Osoba wprowadzająca dokument:Piotr Lis
Liczba odwiedzin:288