Jesteś tutaj: Start / Zasób archiwalny / Katowice

Katowice

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

26 listopada 2017

Archiwum Państwowe w Katowicach według stanu na dzień 31 grudnia 2016 roku posiadało w swoim zasobie 5498 zespołów i zbiorów z 2,4 milionami jednostek archiwalnych o rozmiarze przekraczającym 23,1 kilometrów bieżących akt. W Archiwum przechowywanych jest ponadto około 2,7 kilometrów materiałów niearchiwalnych (w Centrali w Katowicach i w Oddziale w Raciborzu).

Z tego w katowickiej Centrali jest przechowywanych 2787 zespołów i zbiorów liczących 1,5 milionów jednostek archiwalnych, co stanowiło 13,9 kilometrów bieżących akt. Składają się na nie materiały archiwalne wytworzone od XV wieku na obszarze wschodniego Górnego Śląska i w zachodnich powiatach małopolskich, w tym w tzw. od XIX wieku Zagłębiu Dąbrowskim.

Z okresu do 1918 roku ważną pozycję w katowickim zasobie archiwalnym zajmują materiały pruskiej i rosyjskiej administracji państwowej szczebla powiatowego (starostw powiatowych). Z lat 1918-1922, czyli z okresu powstań i plebiscytu górnośląskiego, zachowały się szczątkowe akta Polskiego Komisariatu Plebiscytowego w Bytomiu i Naczelnej Rady Ludowej na Górnym Śląsku w Katowicach.

Do najcenniejszych zespołów z okresu międzywojennego, kiedy Katowice były stolicą autonomicznego województwa śląskiego należą akta Sejmu Śląskiego i Urzędu Wojewódzkiego Śląskiego. Stosunkowo licznie zachowały się akta władz i instytucji z okresu II wojny światowej, w tym Rejencji Katowickiej (Regierung Kattowitz), Naczelnego Prezydium w Katowicach (Oberpräsidium Kattowitz), Zarządu Prowincjonalnego Górnego Śląska (Provinzialverwaltung Oberschlesien in Kattowitz), Głównego Urzędu Powierniczego Wschód (Haupttreuhandstelle Ost Treuhandstelle Kattowitz), Sądu Specjalnego w Katowicach (Sondergericht Kattowitz) oraz akta Narodowo-Socjalistycznej Niemieckiej Partii Robotniczej (NSDAP Gauleitung OS Kattowitz wraz z kierownictwami powiatowymi). Z lat po 1945 roku natomiast wspomnieć należy o aktach Urzędu Wojewódzkiego Śląskiego w Katowicach, Wojewódzkiej Rady Narodowej oraz Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach.

Cenne archiwalia znajdują się w akta miast, zarówno tych o średniowiecznym rodowodzie jak Będzin (1549-1944), Bytom (1412-1945), Lubliniec (1411-1945), Mysłowice (1590-1944) i Woźniki (1483-1943), tych o specyficznym XVI-wiecznym ustroju miast górniczych jak Tarnowskie Góry (1528-1944), jak i miejskich zespołów urbanistycznych powstałych w okresie rewolucji przemysłowej na Górnym Śląsku w XIX wieku, w tym Królewskiej Huty (Chorzowa, 1853-1945) oraz Katowic (1865-1949).

Wśród zespołów rodowych na szczególną uwagę zasługują Archiwum Książąt Hohenlohe-Ingelfingen z Koszęcina (1609-1945), Archiwum Rodziny Thiele-Winckler z Miechowic (1797-1925) i z innej przestrzeni historycznej Archiwum Poleskich z Rokitna Szlacheckiego (1545-1907).

Najważniejszym w zasobie katowickiego Archiwum jest najbogatszy w Polsce zbiór akt przemysłowych i gospodarczych. Wytwór jedynego na ziemiach polskich obszaru rewolucji industrialnej z okresu XVIII-XIX wieku, w tym w wymiarze socjalnym i urbanistycznym. Archiwaliów wytworzonych przez zarządy i dyrekcje koncernów i przedsiębiorstw przemysłowych z jednej strony, a z drugiej strony państwowej administracji przemysłowej oraz stowarzyszeń pracodawców i pracowników. Są to akta m.in. Królewskiego Górnośląskiego Urzędu Górniczego w Tarnowskich Górach (Königliche Oberschlesische Bergamt zu Tarnowitz 1783-1861), Państwowej Inspekcji Górniczej w Królewskiej Hucie (Staatliche Berginspektion zu Königshütte 1797-1922), urzędów hutniczych w Królewskiej Hucie (Königliche Hüttenamt zu Königshütte 1797-1870) i Strzybnicy (Staatliche Hüttenamt Friedrichshütte 1784-1922). Bogactwo informacji zawierają akta górnośląskich koncernów m.in.: Henckel von Donnersmarck Spółka z o.o. w Bytomiu (The Henckel von Donnersmarck Beuthen - Estates Limited Beuthen 1775-1945), Giesche Spółka Akcyjna w Katowicach (1765-1945), Zakładów Hohenlohe SA w Wełnowcu (1787-1944), a także Spółki Brackiej w Tarnowskich Górach (Oberschlesischer Knappschaftsverein Tarnowitz 1798-1950).

W latach 1989-1992 katowicka Centrala przejęła olbrzymią dokumentację byłej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Katowicach i Bielsku-Białej, w tym materiały z dawnego archiwum historycznego Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach obejmujące m.in. akta wytworzone przez Polską Partię Robotniczą i Polską Partię Socjalistyczną oraz afiliowane przy nich różne organizacje, w tym np. młodzieżowe. W zasobie katowickiego Archiwum znalazły się z tego okresu także Archiwum Zarządu Wojewódzkiego Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego w Katowicach oraz Rady Okręgowej Stronnictwa Demokratycznego w Katowicach.

Po 1989 roku sukcesywnie za postępującymi zmianami ustrojowymi katowickie Archiwum stara się przejmować materiały wytworzone przez prywatyzowane przedsiębiorstwa państwowe, w tym likwidowane kopalnie i huty, w których archiwach zakładowych przechowywana była do tej pory często archiwalna dokumentacja sięgająca XIX wieku.

Archiwum posiada także obszerny i unikalny w skali środkowoeuropejskiej zbiór kartograficzny, w którym znajdują się liczne mapy dotyczące głównie Śląska, w tym zwłaszcza jego górnośląskiej części, ale też innych krajów i regionów Europy, głównie tej środkowo-wschodniej. Unikalny w nim jest zbiór map górniczych z lat 1743-1976. Ponadto w zasobie Archiwum w Katowicach przechowywany jest cenny materiał tzw. ulotny, w którym pomieszczono plakaty i afisze oraz materiał audiowizualny, w tym bogate zasoby fotograficzne.

Galeria

  • Powiększ zdjęcie Zdjęcie materiałów archiwalnych - zasób w Katowicach

    Zdjęcie materiałów archiwalnych - zasób w Katowicach

  • Powiększ zdjęcie Zdjęcie materiałów archiwalnych - zasób w Katowicach

    Zdjęcie materiałów archiwalnych - zasób w Katowicach

  • Powiększ zdjęcie Zdjęcie materiałów archiwalnych - zasób w Katowicach

    Zdjęcie materiałów archiwalnych - zasób w Katowicach

  • Powiększ zdjęcie Zdjęcie materiałów archiwalnych - zasób w Katowicach

    Zdjęcie materiałów archiwalnych - zasób w Katowicach

  • Powiększ zdjęcie Zdjęcie materiałów archiwalnych - zasób w Katowicach

    Zdjęcie materiałów archiwalnych - zasób w Katowicach

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2017-11-26
Data publikacji:2017-11-26
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:Piotr Lis
Liczba odwiedzin:11513