Katalogi
- » Archiwum w regionie. Region w Archiwum. 80 lat Archiwum Państwowego w Katowicach 1932-2012
- » Powstania śląskie 1919-1920-1921. Uczestnicy-Pomniki-Rocznice
- » "Dobro publiczne mieć zawsze przed oczyma..." Policja Województwa Śląskiego 1922-1939
- » Miasta Górnego Śląska i Zagłębia. 1939-1945
- » Wojciech Korfanty współtwórca II Rzeczypospolitej
- » Z dziejów Temidy na Górnym Śląsku. Źródła do dziejów wymiaru sprawiedliwości od XV do XX wieku w zasobie Archiwum Państwowego w Katowicach
- » Był sobie dokument
- » Wielkie rody, wielka własność. Materiały do dziejów wielkiej własności ziemskiej na pruskim Górnym Śląsku 1742 - 1922 w zasobie Archiwum Państwowego w Katowicach
- » Rok 1945: Dzień powszedni w dokumentach
Archiwum w regionie. Region w Archiwum. 80 lat Archiwum Państwowego w Katowicach 1932-2012
| Autorzy | Pod red. Barbary Kalinowskiej-Wójcik |
|---|---|
| Wydawca | Archiwum Państwowe w Katowicach, Katowice 2012 |
| Cena | 41,00 zł |
Praca pod redakcją dr Barbary Kalinowskiej-Wójcik powstała jako publikacja towarzysząca obchodom 80-lecia katowickiego Archiwum. Opowiada o jego historii, zasobie i ludziach, którzy byli z nim związani. Ważnym celem publikacji jest również popularyzacja instytucji w regionie, stąd tytuł wyraźnie odwołujący się do roli jaką Archiwum powinno i odgrywa w regionie jako "skarbnica pamięci" o przeszłości.
Omawiając historię Archiwum Państwowego w Katowicach jej autorzy skupili się przede wszystkim na ukazaniu wszystkich zadań przed nią stojących, a więc gromadzeniu, przechowywaniu, opracowywaniu i udostępnianiu materiałów archiwalnych. Całość wzbogacono o informacje dotyczące działalności naukowej archiwum, funkcjonowania katowickiego oddziału Stowarzyszenia Archiwistów Polskich oraz Towarzystwa Przyjaciół Archiwum, a także wspomnienia jednego z archiwistów dotyczące przejęcia pod nową siedzibę Archiwum budynków w Katowicach-Józefowcu. Opracowanie uzupełniają zestawienie wybranej bibliografii dotyczącej katowickiego Archiwum oraz wykaz pracowników tej instytucji od momentu jej powołania aż do czasów współczesnych. Tekst skomentowano satyrycznymi rysunkami mgr inż. Bogusława Małuseckiego - kierownika oddziału w Gliwicach.
Powstania śląskie 1919-1920-1921. Uczestnicy-Pomniki-Rocznice
| Autorzy | Jakub Grudniewski, Ryszard Kaczmarek, Mirosław Węcki |
|---|---|
| Wydawca | Archiwum Państwowe w Katowicach, Katowice 2011 |
| Cena | 35,00 zł |
Katalog towarzyszący przygotowanej przez katowickie Archiwum wystawie poświęconej formom pamięci historycznej o powstaniach śląskich i kampanii plebiscytowej na Górnym Śląska w latach 1919-1921. Odwołuje się w katalogu i wystawie do rozwijanych europejskich badań nad miejscami pamięci (lieux des memoire), które pozwalają od strony metodologicznej na nowe spojrzenie na recepcję powstań śląskich w świadomości społecznej. Pokazano ją w trzech odsłonach: w świadomości polskiej w okresie międzywojennym i powojennym Polski Ludowej oraz w niemieckiej świadomości historycznej. Katalog jest bogato ilustrowany ikonografią pochodzącą z zasobu Archiwum Państwowego w Katowicach i Narodowego Archiwum Cyfrowego w Warszawie.
"Dobro publiczne mieć zawsze przed oczyma..." Policja Województwa Śląskiego 1922-1939
| Autorzy | Adam Dudek Ryszard Kaczmarek Mirosław Węcki |
|---|---|
| Wydawca | Archiwum Państwowe w Katowicach, Katowice 2010 |
| Cena | 25,00 zł |
Katalog do wystawy zatytułowanej "Dobro publiczne mieć zawsze przed oczyma..." Policja Województwa Śląskiego 1922-1939 przygotowanej przez Adama Dudka, prof. dr hab. Ryszarda Kaczmarka i Mirosława Węckiego w Archiwum Państwowym w Katowicach we wrześniu 2010 roku. Odbyła się pod patronatem Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych dr Sławomira Radonia, Wojewody Śląskiego Zygmunta Łukaszczyka i Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach nadinspektora Dariusza Biela. Wystawa została poświęcona dziejom wyjątkowej polskiej formacji policyjnej, jaką była odrębna od międzywojennej Policji Państwowej Policja Województwa Śląskiego, działająca na obszarze autonomicznego województwa śląskiego i stąd podległa wojewodzie śląskiemu i finansowana przez Skarb Śląski. Została oparta głównie o zachowane w katowickim Archiwum akta Komendy Głównej, komend miejskich i powiatowych oraz lokalnych posterunków tej Policji. Katalog składa się z dwóch części:
- Trzech wprowadzających do zagadnienia tekstów historycznych:
- J. Mikitina: Policja Województwa Śląskiego 1922-1939,
- A. Mamota: Miejska i Powiatowa Komenda Policji Województwa Śląskiego w Katowicach 1922-1939,
- G. Grześkowiaka: 70. rocznica mordu NKWD na polskich policjantach.
- Właściwego katalogu w graficznym opracowaniu Katarzyny Kwaśniewicz.
Miasta Górnego Śląska i Zagłębia. 1939-1945
| Autorzy | Ryszard Kaczmarek Mirosław Węcki |
|---|---|
| Wydawca | Archiwum Państwowe w Katowicach, Katowice 2009 |
| Cena | 10,00 zł |
Celem foldera do wystawy jest pokazanie II wojny światowej w całej złożoności życia codziennego za pomocą materiałów ikonograficznych dotyczących II wojny światowej i znajdujących się w zasobie Archiwum Państwowego w Katowicach. Zbiór ikonograficzny i dokumentowy wytworzony w latach II wojny światowej i znajdujący się obecnie w zasobie katowickiego Archiwum jest zapewne najbogatszym tego typu w Polsce, w większości po raz pierwszy udostępniany w takim zakresie szerszemu odbiorcy. Wystawa pokazuje różnorodność codzienności okupacyjnej w miastach powiatowych trzech stref, wyraźnie wówczas zaznaczonych: części byłego niemieckiego Górnego Śląska, na tzw. polskim Śląsku (w przedwojennym Województwie Śląskim) oraz na obszarach wchodzących przed wojną w skład województwa kieleckiego i krakowskiego i włączonych do III Rzeszy a nazywanym przez Niemców wschodnimi terenami wcielonymi. Wystawa składa się z dwóch części: pierwsza ogólna traktująca problemowo zagadnienia oraz część druga, gdzie zaprezentowane zostaną poszczególne miasta (Katowice, Chorzów, Gliwice, Zabrze, Bytom, Tarnowskie Góry, Bielsko, Cieszyn, Pszczyna, Rybnik, Chrzanów, Olkusz, Sosnowiec, Będzin i Żywiec).
Katarzyna Słysz-Szczucka
Wojciech Korfanty współtwórca II Rzeczypospolitej
| Autor | Zygmunt Woźniczka |
|---|---|
| Wydawca | Archiwum Państwowe w Katowicach, Katowice 2009 |
| Cena | Nakład wyczerpany |
Folder przedstawia życiorys niezwykłej postaci w dziejach najnowszych Górnego Śląska - przywódcy ludności polskiej, działacza politycznego, parlamentarzysty. Wojciech Korfanty został przedstawiony w 15 odsłonach: Dzieciństwo i młodość; Poseł do niemieckiego Reichstagu i pruskiego Landtagu; Między Poznaniem a Warszawą; Komisarz Polskiego Komisariatu Plebiscytowego; Dyktator III Powstania Śląskiego; W Rządzie RP - kandydat na stanowisko premiera, wicepremier rządu; Przywódca Chrześcijańskiej Demokracji; W Sejmie Śląskim; Redaktor "Polonii"; Konflikt z sanacją; Proces brzeski; Emigracja; Życie prywatne; Śmierć i pogrzeb; Pamięć. Został przedstawiony wielki patriota, który mimo kontrowersyjnej postawy wobec Rządu II RP w opinii większości Ślązaków pozostał największym śląskim politykiem, człowiekiem wielkiego formatu, człowiekiem, który nigdy nie odstąpił od swych zasad, jak pokazał plebiscyt czytelników Gazety Wyborczej w 1999 roku. Został wtedy okrzyknięty Najwybitniejszym Ślązakiem XX wieku.
Katarzyna Słysz-Szczucka
Z dziejów Temidy na Górnym Śląsku. Źródła do dziejów wymiaru sprawiedliwości od XV do XX wieku w zasobie Archiwum Państwowego w Katowicach
| Autorzy | Zbigniew Kiereś Sławomira Krupa Mirosław Węcki |
|---|---|
| Wydawca | Archiwum Państwowe w Katowicach, Katowice 2008 |
| Cena | 30,00 zł |
W przebogatym zasobie Archiwum Państwowego w Katowicach i jego zamiejscowych oddziałach (m.in. w Gliwicach, Pszczynie, Raciborzu) znaczącą część stanowią materiały wytworzone przez organy szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości (sądy różnych instancji, prokuratury, notariaty) lub dotyczące tej sfery życia społecznego, a wytworzone przez inne organy władzy państwowej i instytucje lub osoby fizyczne. Każdy z nas na co dzień styka się z różnymi regulacjami prawnymi - tak też było przed wiekami. Publikacja niniejsza towarzyszy wystawie zorganizowanej w katowickim Archiwum w 2008 roku, ale nie jest klasycznym katalogiem wystawy. W zamyśle Autorów ma być swoistym przewodnikiem po wystawie, który ma pomóc zwiedzającym w rozeznaniu się w skomplikowanych systemach prawnych panujących na historycznym Górnym Śląsku od średniowiecza do XX wieku. Sprzyja temu jego kompozycja - w pierwszej części naszkicowano dzieje wymiaru sprawiedliwości na Śląsku, w drugiej opisano główne typy i rodzaje materiałów archiwalnych obrazujących te dzieje (których tylko niewielka część mogła zostać wyeksponowana w formule wystawienniczej).
Tytuł opracowania i wystawy jednoznacznie określa - naszym zdaniem - jej zasięg terytorialny i zakres tematyczny. Przedmiotem ekspozycji są wytworzone przez wymiar sprawiedliwości albo dotyczące go akta znajdujące się w zasobie Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów zamiejscowych (w Gliwicach, Pszczynie i Raciborzu) z obszaru historycznego Górnego Śląska. Należy pamiętać, że w zasobie katowickiego Archiwum znajdują się również duże zasoby takich akt z zachodniej Małopolski, a więc terenów pozaśląskich, które w XIX i na początku XX wieku znajdowały się pod zaborem rosyjskim (np. Olkusz, Wolbrom, Zawiercie, Będzin, Sosnowiec) i austriackim (Jaworzno, Chrzanów, Żywiec), wytworzone na gruncie odmiennych systemów politycznych i prawnych, o innej też historii. Ich obecność w zasobie Archiwum w Katowicach jest konsekwencją kolejnych po 1945 roku zmian granic administracyjnych, w którym stałym i niezmiennym elementem (również w wymiarze zasięgu państwowej służby administracyjnej zgodnego z zasadą pertynencji) był jedynie (skądinąd młody) stołeczny status wojewódzki Katowic w Rzeczypospolitej: województwa śląskiego (1922-1939), tzw. śląsko-dąbrowskiego (1945-1950), katowickiego (1950-1998) i ponownie śląskiego (od 1999 roku). Tak ukształtowana zawartość zasobu determinuje charakter publikacji i samej wystawy także pod innym względem. Przedmiotem ekspozycji jest śląska część zasobu, ale odnosi się ona oczywiście tylko do tej części Górnego Śląska, w której odpowiednie akta zostały wytworzone bądź której dotyczą - a więc przede wszystkim ziem i powiatów, których centrum były takie ośrodki miejskie, jak: Bytom, Gliwice, Lubliniec, Mysłowice, Pszczyna, Racibórz, a które od pierwszej połowy XIV wieku do 1922 roku wspólnie dzieliły los w trzech organizmach państwowych: do 1740 roku Królestwa Czech, następnie Królestwa Prus i od 1871 roku Cesarstwa Niemieckiego. Związek ten, przerwany w 1922 roku podziałem Górnego Śląska na część polską i niemiecką, został odnowiony w 1939 roku i kontynuowany od 1945 roku już w ramach państwa polskiego.
Dokumenty prezentowane na wystawie zostały podzielone na dwie zasadnicze części. Część pierwsza dotyczy sądownictwa stanowego (odrębnego dla poszczególnych stanów) i obejmuje okres od schyłku XV wieku do 1808 roku, tj. do wprowadzenia sądownictwa powszechnego w państwie pruskim, z jednym wyjątkiem sądownictwa patrymonialnego, zniesionego dopiero w 1849 roku. Część drugą zamyka rok 1950, tj. rok, w którym przeprowadzono generalną reorganizację sądownictwa powszechnego.
Był sobie dokument
| Autorzy | Tomasz Hajewski Mirosław Węcki |
|---|---|
| Wydawca | Archiwum Państwowe w Katowicach, Katowice 2007 |
| Cena | 5,00 zł |
W czasach, gdy coraz większego znaczenia nabiera identyfikacja z dziedzictwem regionalnym, szczególnie ważna jest świadomość historii, która go ukształtowała. W utrwalaniu tej świadomości istotną rolę pełnią różnego rodzaje świadectwa działalności poprzednich pokoleń. Niepoślednią pozycję zajmują wśród nich zasoby archiwalne uwieczniające na papierze setki lat aktywności i myśli ludzkiej.
Głównym ośrodkiem przechowującym owe archiwalia w naszym regionie jest Archiwum Państwowe w Katowicach. Właśnie działalność oraz zasób naszego Archiwum prezentuje katalog wystawy "Był sobie dokument".
Jej twórcy postawili sobie z jednej strony zadanie przybliżenia szerszej publiczności dziejów dokumentu od średniowiecznego pergaminu po dokumentację elektroniczną, które dla większej wyrazistości zostały ukazane na tle wybranych wydarzeń z historii Górnego Śląska. Z drugiej natomiast przedstawiono codzienną działalność Archiwum poprzez prześledzenie "drogi" dokumentu od przejęcia, przez konserwację i opracowanie, aż do udostępniania w pracowni naukowej.
Mirosław Węcki
Wielkie rody, wielka własność. Materiały do dziejów wielkiej własności ziemskiej na pruskim Górnym Śląsku 1742-1922 w zasobie Archiwum Państwowego w Katowicach
| Autorzy | Zdzisław Jedynak Zbigniew Kiereś |
|---|---|
| Wydawca | Archiwum Państwowe w Katowicach, Katowice 2006 |
| Cena | Nakład wyczerpany |
Wystawa "Wielkie rody, wielka własność. Materiały do dziejów wielkiej własności ziemskiej na pruskim Górnym Śląsku 1742-1922 w zasobie Archiwum Państwowego w Katowicach", otwarta w listopadzie 2006 roku, została przygotowana przez Zdzisława Jedynaka i Zbigniewa Kieresia. W oparciu o dokumentację źródłową zawartą w zasobie Archiwum Państwowego w Katowicach oraz jego oddziałów zamiejscowych w Gliwicach, Pszczynie i Raciborzu zaprezentowano materiały odnoszące się do 29 rodów, zajmujących w tym okresie istotną rolę na mapie społeczno - politycznej i gospodarczej ówczesnego Śląska, tj. kolejno: książąt von Anhalt-Coethen, hrabiów von Ballestrem, hrabiów von Colonna, hrabiów von Frankenberg, hrabiów von Garnier, hrabiów von Gaschin, von Grottowskich, hrabiów i książąt Henckel von Donnersmarck, landgrafów von Hessen- Rotenburg, hrabiów i książąt von Hochberg, książąt zu Hohenlohe-Oehringen, Hohenlohe-Ingelfingen i Hohenlohe-Waldenburg-Schillingsfürst, książąt von Lichnowsky, hrabiów Mieroszewskich, hrabiów von Paczensky und Tenczin, hrabiów von Plettenberg Wittem, hrabiów von Posadowsky, hrabiów von Promnitz, hrabiów von Pückler, książąt von Reuss, książąt zu Sayn und Wittgenstein, hrabiów von Schaffgotsch, hrabiów von Sedlnitzky-Odrowąż, hrabiów i baronów von Seher-Thoss, hrabiów von Sobeck, hrabiów von Strachwitz, hrabiów von Tiele-Winckler, hrabiów von Wengersky, baronów Wilczków z Dobre Zemice herbu Kozioł, hrabiów Wilczków z Dębieńska herbu Rassicz i Ziemięckich (Ziemietzky von). Dokumentacja źródłowa została uzupełniona o materiały genealogiczne, ikonograficzne, kartograficzne oraz o publikacje ilustrujące różne aspekty problematyki.
Zbigniew Kiereś
Rok 1945: Dzień powszedni w dokumentach
| Autorzy | Anna Flaszewska Beata Gądzik Tomasz Hajewski Mirosław Węcki |
|---|---|
| Wydawca | Archiwum Państwowe w Katowicach, Katowice 2006 |
| Cena | 10,00 zł |
Publikacja "Rok 1945: Dzień powszedni w dokumentach" jest efektem wystawy zatytułowanej "Rok 1945 oczami mieszkańców Śląska i Zagłębia", która miała miejsce w Archiwum Państwowym w Katowicach. Jej celem było ukazanie dnia powszedniego mieszkańców ówczesnego województwa śląsko-dąbrowskiego przez pryzmat dokumentów przechowywanych w zasobie tegoż archiwum.
W publikacji natomiast znalazły się te archiwalia, które - zdaniem autorów - najlepiej oddają atmosferę tamtych trudnych dni. Podzielone one zostały na cztery grupy tematyczne: ostatnie dni Rejencji Katowickiej, bezpieczeństwo, sprawy narodowościowe oraz życie codzienne, a także opatrzone krótkim komentarzem, by ułatwić czytelnikowi ich interpretację.
