Wystawy do wypożyczenia

• » Był sobie dokument... - wolna
• » Z dziejów Temidy na Górnym Śląsku - można oglądać:
  do końca maja 2012 r. w Miejskiej Placówce Muzealnej w Mikołowie, Rynek 16, Mikołów
• » Wojciech Korfanty - współtwórca II Rzeczypospolitej - wolna
• » Miasta Górnego Śląska i Zagłębia 1939-1945 - wolna
• » Policja Województwa Śląskiego 1922-1939 - wolna
• » Pamięć o powstaniach śląskich w XX wieku. Uczestnicy - Pomniki - Rocznice - można oglądać: do końca maja 2012 r. w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Mikołowie, od 1 czerwca do 31 sierpnia 2012 r. w Muzeum w Mysłowicach

Pozostałe wystawy

• » Historie pałacowe. Szlachta na Śląsku
• » Wybory do Sejmu Ustawodawczego w województwie śląskim 19 stycznia 1947 r.
• » Andrychów na szklanych płytkach zachowany. Fotografie Alojzego Stuglika z lat międzywojennych
• » Obchody Święta 3 Maja na ziemi oświęcimskiej
• » Wystawa pokonkursowa na budynek archiwum w Bielsku-Białej
• » Górnoślązacy w polskiej i niemieckiej piłkarskiej reprezentacji narodowej - wczoraj i dziś. Sport i polityka na Górnym Śląsku w XX wieku

Historie pałacowe. Szlachta na Śląsku

Termin	od 15 lutego 2013 r. do 15 maja 2013 r.

Wystawa poświęcona dziejom szlachty na Śląsku została przygotowana w 2012 roku przez Muzeum Ziemi Górnośląskiej (Oberschlesisches Landesmuseum) w Ratingen. Jej powstanie zostało zainspirowane wystawą, którą w 2007 roku przygotowało Archiwum Państwowe w Katowicach pod tytułem Wielkie rody, wielka własność, której towarzyszył katalog autorstwa Zdzisława Jedynaka i Zbigniewa Kieresia pod tym samym tytułem.

Wystawa Historie pałacowe. Szlachta na Śląsku opisuje rolę szlachty w społeczeństwie śląskim w czasach nowożytnych, w okresie austriackim i pruskim Śląska oraz w XIX i pierwszej połowie XX wieku. Dzieje tej szlachty zakończył rok 1945, ale jej spuścizna pozostała nie tylko w wymiarze materialnym, ale również tradycji historycznej, odkrywanej na nowo po 1989 roku.

Oprócz wiadomości ogólnych dotyczących szlachty i jej wkładu w życie regionu zaprezentowano również znaczące rody i postacie, które odegrały wielką rolę w kształtowaniu życia gospodarczego, kulturowego i społecznego Śląska. Są to miedzy innymi: Eva von Tiele-Winckler, Guido Henckel von Donnensmarck, Johanna (z domu Grycik) i Hans Ulrich von Schaffgotsch, rodzina von Lichnowsky. Prezentowana jest również replika obrazu przedstawiającego księżnę Marię Teresę Oliwię Hochberg von Pless (Daisy) w sukni balowej (oryginał znajduje się w Muzeum Zamkowym w Pszczynie).

Materiały na wystawę udostępniły poza instytucjami niemieckimi, polskie i czeskie muzea i archiwa, w tym Archiwum Państwowe w Katowicach.

W katowickim Archiwum, przy ul. Józefowskiej 104 wystawę będzie można oglądać w dniach od 15 lutego do 31 maja 2013 roku w godzinach pracy Archiwum.

Wybory do Sejmu Ustawodawczego w województwie śląskim 19 stycznia 1947 r.

Termin	od 19 stycznia 2012 r. do 29 lutego 2012 r.

19 stycznia 2012 r. o godz. 12.00 w siedzibie Archiwum Państwowego w Katowicach (ul. Józefowska 104) odbył się wernisaż wystawy "Wybory do Sejmu Ustawodawczego w województwie śląskim 19 stycznia 1947 r.". Otwarciu towarzyszyła konferencja naukowa. Organizatorem wydarzenia jest Archiwum Państwowe w Katowicach oraz Oddział IPN w Katowicach. Wystawa odbywa się pod patronatem Adama Matusiewicza Marszałka Województwa Śląskiego.
Program konferencji (godz. 12.00-13.00)

• prokurator Michał Skwara Paraliżowanie działalności PSL w województwie śląskim
• dr Adam Dziuba Kampania polityczno - propagandowa PPR
• dr Dariusz Węgrzyn Działalność aparatu bezpieczeństwa w kampanii wyborczej

Ekspozycja została przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji Publicznej IPN w Katowicach i Archiwum Państwowe w Katowicach. Scenariusz wystawy opracowali: dr Adam Dziuba, dr Dariusz Węgrzyn, Robert Ciupa i Adam Dudek. Projekt graficzny wykonali Bogusław Nikonowicz oraz Małgorzata Kopeć-Kowalska. Na wystawie zaprezentowano materiały (fotografie, plakaty, druki ulotne, dokumenty, materiały prasowe) ze zbiorów centrali IPN w Warszawie, archiwum IPN w Katowicach, Archiwum Państwowego w Katowicach, archiwum "Dziennika Zachodniego", Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie oraz kilku placówek muzealnych z terenu województwa katowickiego (Zabrze, Sosnowiec, Dąbrowa Górnicza).
W lutym 1945 r. zwycięskie mocarstwa obradujące na konferencji w Jałcie zadecydowały, że normalizacja sytuacji w Polsce nastąpi poprzez dopuszczenie do uczestnictwa w życiu politycznym wszystkich demokratycznych ruchów politycznych, reorganizację rządu i przeprowadzenie w pełni demokratycznych wyborów. Wybory do Sejmu Ustawodawczego odbyły się 19 stycznia 1947 r., zaś komuniści zorganizowali je w sposób uniemożliwiający społeczeństwu wyrażenie swych politycznych preferencji. Kampania wyborcza obfitowała w liczne nadużycia, których elementami były aresztowania, pobicia a nawet morderstwa działaczy opozycyjnego Polskiego Stronnictwa Ludowego, nagonka na politycznych przeciwników i przymuszanie obywateli do rezygnacji z zasady tajności wyborów. Rezultat głosowania sfałszowano zaś w taki sposób, że wedle oficjalnych danych wybory przyniosły one ogromny sukces obozowi władzy. Co istotne nadużycia popełnione w trakcie kampanii i liczenia głosów spowodowały tylko słabe protesty ze strony USA i Wielkiej Brytanii. W konsekwencji wybory z 19 stycznia 1947 r. były istotnym etapem ugruntowania politycznej dominacji w Polsce komunistów z Polskiej Partii Robotniczej. Sukcesorka PPR - Polska Zjednoczona Partia Robotnicza udowadniała zaś przez kolejne lata swych rządów, że komuniści uzyskali legitymizację swej władzy w Polsce dzięki całkowicie demokratycznej i zwycięskiej dla nich procedurze wyborczej.
Na przygotowaną wystawę składa się 20 paneli, w układzie chronologiczno-tematycznym. Wyeksponowano regionalny aspekt wyborów z 19 stycznia 1947 r. na szerszym, ogólnopolskim tle. Kolejne panele ukazują przebieg wydarzeń wiodących do decyzji o terminie przeprowadzenia wyborów, przebieg kampanii wyborczej, propagandę obozu władzy i opozycji, wreszcie metody zastosowane przez komunistów i UB w trakcie kampanii jak i liczenia głosów, oraz ostateczne rezultaty. Ekspozycji będzie towarzyszyła mini-sesja naukowa, podczas której prelegenci przedstawią sposoby zwalczania PSL, działania UB w trakcie kampanii wyborczej i ich efekty, wreszcie formy aktywności PPR w okresie kampanii poprzedzającej wybory parlamentarne.
Wystawa będzie prezentowana w Archiwum Państwowym w Katowicach do końca lutego br.

Andrychów na szklanych płytkach zachowany. Fotografie Alojzego Stuglika z lat międzywojennych

Termin	od 8 lipca 2011 r. do 30 listopada 2011 r.

W dniu 8 lipca 2011 r. w Izbie Regionalnej w Andrychowie (Pałac hr. Bobrowskiego) otwarto wystawę Andrychów na szklanych płytkach zachowany. Fotografie Alojzego Stuglika z lat międzywojennych. Wystawa zorganizowana została przez Towarzystwo Miłośników Andrychowa, przy współudziale Archiwum Państwowego w Katowicach Oddział w Oświęcimiu. Zaprezentowano na niej ponad 50 wielkoformatowych fotografii międzywojennego Andrychowa wykonanych z negatywów przechowywanych w zasobie Archiwum Państwowego w Katowicach Oddział w Oświęcimiu w zespole Nr 16/356 Zbiór fotografii Archiwum Państwowego w Katowicach Oddziału w Oświęcimiu. Fotografie wykonywane były w okresie międzywojennym przez znanego andrychowskiego fotografa Alojzego Stuglika. Wersja cyfrowa negatywów opracowana została przez Jacka Wcisłę, a ich obróbkę komputerowa wykonał Jan Zieliński. Archiwum Państwowe w Katowicach, na wernisażu reprezentował Paweł Hudzik, kierownik Oddziału w Oświęcimiu, który jako współorganizator razem z Janem Zielińskim - Prezesem Towarzystwa Miłośników Andrychowa dokonał otwarcia wystawy. Ekspozycja prezentowana będzie do listopada 2011 r. Zdjęcia z wystawy zostały również zamieszczone w katalogu wydanym staraniem Towarzystwa Miłośników Andrychowa.

Paweł Hudzik

Pamięć o powstaniach śląskich w XX wieku. Uczestnicy - Pomniki - Rocznice

Termin	wystawa do wypożyczenia

Wystawa Pamięć o powstaniach śląskich w XX wieku. Uczestnicy - Pomniki - Rocznice została przygotowana przez Archiwum państwowe w Katowicach w 2011 roku, roku, w którym obchodzimy 90-tą rocznicę III powstania śląskiego. Została poświęcona prezentacji wybranych zagadnień mieszczących się w pojęciu "miejsce pamięci". Mają temu służyć dokumenty, materiał kartograficzny i ikonograficzny zachowany w Archiwum Państwowym w Katowicach. Walory poznawcze takiej wystawy są oczywiste. Ponadto tak ujęta tematyka pozwoli nie tylko zapoznać się z historią powstań w naszym regionie, a więc spełnić cel czysto informacyjny, ale ponadto da możliwość zbudowania nastawienia emocjonalnego odbiorców do tych wydarzeń.

Zmienność spojrzenia na powstania śląskie, a przede wszystkim ich ocenę w ostatnich 90 latach, dobrze odzwierciedlają zachowane, bogate zasoby archiwalne. Pozwala to na realizację drugiego celu wystawy, dydaktycznego. Organizatorzy pokazali bowiem nie tyle powstania, ale poprzez pryzmat ich ocen skomplikowane dzieje regionu w całym XX wieku. Szczególnym przypadkiem były takie formy upamiętnienia wiedzy o wydarzeniach, które dodatkowo dzieliły głęboko Górnoślązaków już po wydarzeniach 1918-1922. Trudno było przecież znaleźć kompromis, nawet w warstwie symbolicznej po obydwu stronach nowej granicy polsko-niemieckiej. Ten pokazany na Wystawie "trudny patriotyzm", właśnie polegający na ciągłym szukania kompromisu, może być dobrą lekcją historii dla współczesnego, młodego pokolenia.

Wystawę można oglądać od 7 lipca br. w siedzibie katowickiego Archiwum, w holu budynku nr 1, w godzinach pracy Archiwum.

Obchody Święta 3 Maja na ziemi oświęcimskiej

Termin	od 3 maja 2011 r. do 26 czerwca 2011 r.

W związku z 220. rocznicą uchwalenia Konstytucji 3 Maja, Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział w Oświęcimiu organizuje wystawę pod tytułem "Obchody Święta 3 Maja na ziemi oświęcimskiej". Wystawa zlokalizowana będzie w Muzeum Zamek w Oświęcimiu. Na ekspozycji, składającej się z kilkunastu plansz, zaprezentowane zostaną prawie wyłącznie ( za wyjątkiem kilku fotografii) materiały przechowywane w oświęcimskim Oddziale Archiwum Państwowego w Katowicach. Zamysłem organizatorów wystawy było w symboliczny sposób przedstawienie zmian w podejściu do święta na przestrzeni ostatnich 90. Lat, to znaczy po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku. W związku z tym na wystawie zamieszczono archiwalia obrazujące tak patriotyczne odniesienie do 3 Maja, jak również poczynania władz, jakie w okresie PRL stosowano, aby święta nie obchodzić. Stąd nie powinno dziwić, iż na wystawie oprócz plakatów, ogłoszeń, korespondencji dotyczącej imprez ku czci Konstytucji 3 Maja, znalazły się również plakaty z lat 70. i 80. XX. wieku, które święto przedstawiało jako "wewnętrzną uroczystość Stronnictwa Demokratycznego", czy te też majowy numer propagandowej gazetki ściennej "Fakty Mówią" z 1970 roku, w której o 3 Maja, rzecz oczywista, w ogóle się nie wspomina.
Otwarcie wystawy odbędzie się 3 maja 2011 roku o godzinie 15.00 w Muzeum Zamek w Oświęcimiu, a zwiedzać ją można do 26 czerwca br.

Wystawa pokonkursowa na budynek archiwum w Bielsku-Białej

Termin	od 4 stycznia 2011 r.

Przysłane na konkurs projekty koncepcyjne nowego budynku archiwum w Bielsku-Białej można oglądać od 4 stycznia 2011 r. na wystawie pokonkursowej w siedzibie Archiwum Państwowego w Katowicach przy ul. Józefowskiej 104 (w holu budynku nr 1), w godzinach pracy Archiwum.

Policja województwa śląskiego 1922-1939 (1940)

Termin	wystawa do wypożyczenia

17 września 2010 r. Archiwum Państwowe w Katowicach, Wojewódzka Komenda Policji w Katowicach oraz Stowarzyszenie "Rodzina Policyjna 1939 r." Oddział w Katowicach zorganizowali obchody poświęcone Policji Województwa Śląskiego 1922-1939.

Uroczystości w Archiwum Państwowym w Katowicach rozpoczęły się o godzinie 14.00:

Część I Konferencja

1. Przywitanie gości - Dyrektor Archiwum Państwowego w Katowicach dr Piotr Greiner
2. Przedstawienie publikacji: Inwentarz akt Policji Województwa Śląskiego 1922-1939 opracowanego przez E. Długajczyka oraz katalogu wystawy "Policja Województwa Śląskiego 1922-1939" autorstwa A. Dudka, R. Kaczmarka i M. Węckiego
3. Referat dr. Janusza Mikitina - Policja województwa śląskiego 1922-1939
4. Referat Grzegorza Grześkowiaka - Rodzina policyjna 1939 - Zbrodnia katyńska 1940
5. Referat prof. dr hab. Edward Długajczyk - Policja Województwa Śląskiego 1922-1939 - problemy archiwalnego opracowania zbioru i jego zawartość
6. Dyskusja

Część II Zwiedzanie wystawy

Wystawa pt. "Policja województwa śląskiego 1922-1939 (1940)" zorganizowana przez Archiwum Państwowe w Katowicach przy współudziale Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach, Stowarzyszenia "Rodzina Policyjna 1939 r." z Katowic i Miejskiej Placówki Muzealnej w Mikołowie. Kuratorzy wystawy: mgr Adam Dudek, mgr Mirosław Węcki i prof. dr hab. Ryszard Kaczmarek

Część III Poczęstunek oraz pokaz współczesnej Policji - uzbrojenie, prewencja, zagrożenia (oraz grupa rekonstrukcyjna Policji z lat 1922-1939)

Patronat honorowy:

• Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych - dr Sławomir Radoń
• Wojewoda Śląski - Zygmunt Łukaszczyk
• Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach - nadinsp. mgr Dariusz Biel

Górnoślązacy w polskiej i niemieckiej piłkarskiej reprezentacji narodowej - wczoraj i dziś. Sport i polityka na Górnym Śląsku w XX wieku

Termin	od 1 marca 2010 r. do 21 marca 2010 r.

Wystawa "Górnoślązacy w polskiej i niemieckiej piłkarskiej reprezentacji narodowej - wczoraj i dziś. Sport i polityka na Górnym Śląsku w XX wieku" przygotowana przez Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej będzie prezentowana w Archiwum Państwowym w Katowicach w dniach od 1-21 marca 2010 r.

Inspiracją dla Domu Współpracy Polsko-Niemieckiej do przygotowania wystawy pt.: "Górnoślązacy w polskiej i niemieckiej piłkarskiej reprezentacji narodowej - wczoraj i dziś. Sport i polityka na Górnym Śląsku w XX wieku" były odbywające się w 2006 r. wielkie święto futbolu, jakim są Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej.

Wystawa przedstawia zawiłe dzieje górnośląskich piłkarzy w XX wieku. To swoista próba ukazania powikłanej historii Górnego Śląska oraz jego mieszkańców i stosunków polsko-niemieckich w odmiennej formie, bo przez pryzmat historii sportu na Górnym Śląsku. Ma przede wszystkim przypomnieć lub też pogłębić świadomość o tym, jak wiele sportowych talentów urodziło się i wychowało na górnośląskiej ziemi, a potem - z uwagi na zawiłości i specyfikę górnośląskiej historii - grało w reprezentacjach narodowych zarówno Polski, jak i Niemiec. Działo się to często nie bez konsekwencji na osobiste losy tych ludzi. Legendy takie jak Ernst Wilimowski (Pradella), Gerard Cieślik czy Ernst Pohl, a także dzisiejsi piłkarze-Górnoślązacy - np. Miroslav Klose i Lukas Podolski - symbolizują nie tylko losy Górnego Śląska, ale i samych Górnoślązaków. Wystawa ma też pokazać światowej rangi piłkarzy, których wydarzenia polityczne niejednokrotnie zmuszały do dokonywania najtrudniejszych wyborów - tych sportowych, jak i życiowych. Historia ich życia i kariery sportowej pokazuje, jak wielki wpływ miały wydarzenia polityczne i historyczne na bieg indywidualnych losów górnośląskich sportowców. Osiągnięcia piłkarskie śląskich futbolistów w świetle zawieruchy XX wieku są wielce pouczającą lekcją historii regionalnej i lokalnej. Jednocześnie nie zrozumiemy losów górnośląskich sportowców, jeśli obce będzie nam spojrzenie na historię Górnego Śląska z szerszej, europejskiej perspektywy.

Zawirowania polityczne, które nawiedziły Górny Śląsk w XX wieku, dotknęły praktycznie wszystkich dziedzin życia, nie omijając także sportu. I wojna światowa, powstania śląskie, plebiscyt, II wojna światowa, stalinizacja życia politycznego i publicznego w okresie powojennym i powtarzające się z różnym natężeniem fale wyjazdów do obu państw niemieckich na trwałe zmieniły oblicze regionu. W wyniku tego już od ponad 80 lat Górnoślązacy legitymują się różnymi paszportami, grają w różnych reprezentacjach i kibicują różnym narodowym jedenastkom.

W ramach wystawy zaprezentowany zostanie górnośląski "Wunderteam" (11 + 4), któremu nigdy nie było dane wystąpić razem na boisku. I to nie tylko dlatego, że kariery wybranych przez autorów wystawy zawodników przypadały na różne okresy. Również dlatego, że piłkarze ci byli - względnie są - obywatelami Polski lub Niemiec - państw, których sąsiedztwo przez dużą część minionego stulecia nacechowane było konfliktami.

Zamysłem autorów wystawy jest nie tylko przedstawienie pochodzących z Górnego Śląska mistrzów świata, medalistów mundiali i gwiazd międzynarodowych boisk, lecz także tych, którzy ze względu na upływający czas i wydarzenia historyczne nie są dziś szerzej znani nawet we własnym regionie.

Miasta Górnego Śląska i Zagłębia. 1939-1945

Termin	wystawa do wypożyczenia

Archiwum Państwowe w Katowicach zaprasza w dniach od 11 września do 15 października 2009 roku do zwiedzenia wystawy pt. "Miasta Górnego Śląska i Zagłębia. 1939-1945"

Celem wystawy jest pokazanie II wojny światowej w całej złożoności życia codziennego za pomocą materiałów ikonograficznych dotyczących II wojny światowej i znajdujących się w zasobie Archiwum Państwowego w Katowicach. Zbiór ikonograficzny i dokumentowy wytworzony w latach II wojny światowej i znajdujący się obecnie w zasobie katowickiego Archiwum jest zapewne najbogatszym tego typu w Polsce, w większości po raz pierwszy udostępniany w takim zakresie szerszemu odbiorcy. Wystawa pokazuje różnorodność codzienności okupacyjnej w miastach powiatowych trzech stref, wyraźnie wówczas zaznaczonych: części byłego niemieckiego Górnego Śląska, na tzw. polskim Śląsku (w przedwojennym Województwie Śląskim) oraz na obszarach wchodzących przed wojną w skład województwa kieleckiego i krakowskiego i włączonych do III Rzeszy a nazywanym przez Niemców wschodnimi terenami wcielonymi. Wystawa składa się z dwóch części: pierwsza ogólna traktująca problemowo zagadnienia oraz część druga, gdzie zaprezentowane zostaną poszczególne miasta (Katowice, Chorzów, Gliwice, Zabrze, Bytom, Tarnowskie Góry, Bielsko, Cieszyn, Pszczyna, Rybnik, Chrzanów, Olkusz, Sosnowiec, Będzin i Żywiec).

Wystawa została przygotowana na banerach, co pozwoli na pokazanie jej w innych placówkach kulturalnych. Charakter wystawy powoduje, że jest ona skierowana zarówno dla zwiedzających, jak również może służyć jako pomoc dydaktyczna w edukacji regionalnej.

Placówki zainteresowane nieodpłatnym wypożyczeniem wystawy prosimy o kontakt e-mailowy: promocja@katowice.ap.gov.pl

Wojciech Korfanty - współtwórca II Rzeczypospolitej

Termin	wystawa do wypożyczenia

Archiwum Państwowe w Katowicach w ogłoszonym przez Sejmik Województwa Śląskiego Roku Wojciecha Korfantego oraz Roku Polskiej Demokracji uchwalonej przez Senat RP przygotowało wystawę poświeconą temu wybitnemu politykowi pt.: "Wojciech Korfanty współtwórca II Rzeczypospolitej".

Przygotowana została w formie wydruków rollupowych, co pozwala szerokiej publiczności zapoznanie się z ciekawymi dokumentami bez konieczności ich bezpośredniego eksponowania. Ma szeroki walor edukacyjny i może być zaprezentowana w różnych placówkach użyteczności publicznej. Opowiada o życiorysie niezwykłej postaci w dziejach najnowszych Górnego Śląska - przywódcy ludności polskiej, działaczu politycznym, parlamentarzyście. Wojciech Korfanty został przedstawiony w 15 odsłonach: Dzieciństwo i młodość; Poseł do niemieckiego Reichstagu i pruskiego Landtagu; Między Poznaniem a Warszawą; Komisarz Polskiego Komisariatu Plebiscytowego; Dyktator III Powstania Śląskiego; W Rządzie RP - kandydat na stanowisko premiera, wicepremier rządu; Przywódca Chrześcijańskiej Demokracji; W Sejmie Śląskim; Redaktor "Polonii"; Konflikt z sanacją; Proces brzeski; Emigracja; Życie prywatne; Śmierć i pogrzeb; Pamięć. Został przedstawiony wielki patriota, który mimo kontrowersyjnej postawy wobec Rządu II RP w opinii większości Ślązaków pozostał największym śląskim politykiem, człowiekiem wielkiego formatu, człowiekiem, który nigdy nie odstąpił od swych zasad, jak pokazał plebiscyt czytelników Gazety Wyborczej w 1999 roku. Został wtedy okrzyknięty Najwybitniejszym Ślązakiem XX wieku.

Wystawa swój wernisaż miała 27.05.09 r. w Senacie Rzeczypospolitej Polskiej w Warszawie poprzedzony uchwałą dotyczącą W. Korfantego na uroczystej sesji w tym samym dniu. Następnie prosto z Senatu pojechała do Koszęcina, gdzie w siedzibie Zespołu Pieśni i Tańca "Śląsk" w dniu 30.05.2009 r. miała pierwsze otwarcie na Śląsku. Zagości jeszcze raz w Koszęcinie w dniach od 26.06 - 28.06.br.

W dniu 30.06.br. przewidujemy jej otwarcie w Archiwum Państwowym w Katowicach. Pozostanie u nas do końca lipca.

Mamy już zamówione terminy następnych prezentacji:

• wrzesień - Akademicki Zespół Szkół Ogólnokształcących im. J. Słowackiego w Chorzowie,
• październik (pierwsza połowa) - Muzeum Górnośląskie Bytom,
• listopad (pierwsza połowa) - I Liceum Ogólnokształcące im. Powstańców Śląskich w Rybniku, następnie na konferencji nauczycieli w Ośrodku Edukacji Regionalnej w Żorach i na wydziale etnologii Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie.

Katarzyna Słysz-Szczucka

Z dziejów Temidy na Górnym Śląsku; Źródła do dziejów wymiaru sprawiedliwości od XV do XX wieku w zasobie Archiwum Państwowego w Katowicach

Termin	wystawa do wypożyczenia

W przebogatym zasobie Archiwum Państwowego w Katowicach i jego zamiejscowych oddziałach (m.in. w Gliwicach, Pszczynie, Raciborzu) znaczącą część stanowią materiały wytworzone przez organy szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości (sądy różnych instancji, prokuratury, notariaty) lub dotyczące tej sfery życia społecznego, a wytworzone przez inne organy władzy państwowej i instytucje lub osoby fizyczne. Każdy z nas na co dzień styka się z różnymi regulacjami prawnymi - tak też było przed wiekami.

Tytuł wystawy jednoznacznie określa - naszym zdaniem - jej zasięg terytorialny i zakres tematyczny. Przedmiotem ekspozycji są wytworzone przez wymiar sprawiedliwości albo dotyczące go akta znajdujące się w zasobie Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów zamiejscowych (w Gliwicach, Pszczynie i Raciborzu) z obszaru historycznego Górnego Śląska. Należy pamiętać, że w zasobie katowickiego Archiwum znajdują się również duże zasoby takich akt z zachodniej Małopolski, a więc terenów pozaśląskich, które w XIX i na początku XX wieku znajdowały się pod zaborem rosyjskim (np. Olkusz, Wolbrom, Zawiercie, Będzin, Sosnowiec) i austriackim (Jaworzno, Chrzanów, Żywiec), wytworzone na gruncie odmiennych systemów politycznych i prawnych, o innej też historii. Ich obecność w zasobie Archiwum w Katowicach jest konsekwencją kolejnych po 1945 roku zmian granic administracyjnych, w którym stałym i niezmiennym elementem (również w wymiarze zasięgu państwowej służby administracyjnej zgodnego z zasadą pertynencji) był jedynie (skądinąd młody) stołeczny status wojewódzki Katowic w Rzeczypospolitej: województwa śląskiego (1922-1939), tzw. śląsko-dąbrowskiego (1945-1950), katowickiego (1950-1998) i ponownie śląskiego (od 1999 roku).

Tak ukształtowana zawartość zasobu determinuje charakter wystawy także pod innym względem. Przedmiotem ekspozycji jest śląska część zasobu, ale odnosi się ona oczywiście tylko do tej części Górnego Śląska, w której odpowiednie akta zostały wytworzone bądź której dotyczą - a więc przede wszystkim ziem i powiatów, których centrum były takie ośrodki miejskie, jak: Bytom, Gliwice, Lubliniec, Mysłowice, Pszczyna, Racibórz, a które od pierwszej połowy XIV wieku do 1922 roku wspólnie dzieliły los w trzech organizmach państwowych: do 1740 roku Królestwa Czech, następnie Królestwa Prus i od 1871 roku Cesarstwa Niemieckiego. Związek ten, przerwany w 1922 roku podziałem Górnego Śląska na część polską i niemiecką, został odnowiony w 1939 roku i kontynuowany od 1945 roku już w ramach państwa polskiego.

Dokumenty prezentowane na wystawie zostały podzielone na dwie zasadnicze części. Część pierwsza dotyczy sądownictwa stanowego (odrębnego dla poszczególnych stanów) i obejmuje okres od schyłku XV wieku do 1808 roku, tj. do wprowadzenia sądownictwa powszechnego w państwie pruskim, z jednym wyjątkiem sądownictwa patrymonialnego, zniesionego dopiero w 1849 roku. Część drugą zamyka rok 1950, tj. rok, w którym przeprowadzono generalną reorganizację sądownictwa powszechnego.

Był sobie dokument...

Termin	wystawa do wypożyczenia

Z okazji jubileuszu 75-lecia istnienia Archiwum Państwowego w Katowicach została przygotowana wystawa zatytułowana "Był sobie dokument...", której kustoszami byli Tomasz Hajewski i Mirosław Węcki. Wystawa składa się z dwóch części: pierwsza to prezentacja dokumentów, którymi dysponuje Archiwum w Katowicach - od najstarszych (z okresu panowania Piastów opolskich) po współczesne z przełomu XX/XXI wieku, które dla większej wyrazistości zostały ukazane na tle wybranych wydarzeń z historii Górnego Śląska. Druga część ekspozycji ma charakter "ścieżki dydaktycznej" i ma zaznajomi odbiorcę z klasycznym obiegiem dokumentu od wystawcy do archiwum oraz sposobami i ograniczeniami współczesnych metod archiwizowania. Do wystawy został wydany również katalog pod tym samym tytułem opracowany przez kustoszy wystawy.