Charakterystyka zasobu - Cieszyn

Cieszyński oddział Archiwum Państwowego w Katowicach według stanu na dzień 31 grudnia 2010 roku posiadał w swoim zasobie 385 zespołów i zbiorów z 92,8 tysiącami jednostek archiwalnych o rozmiarze przekraczającym 0,9 kilometra bieżącego akt. Obejmuje on materiały wytworzone w okresie od XIV wieku przez kancelarie książąt cieszyńskich, instytucje administracji ogólnej, samorządowej i specjalnej, instytucje wymiaru sprawiedliwości, cechy, szkoły, instytucje kredytowe, przedsiębiorstwa i spółdzielnie, stowarzyszenia i związki, firmy oraz dokumentację pochodzącą ze zbiorów osób prywatnych.

Do najcenniejszych archiwaliów zaliczyć należy zbiór 270 dokumentów pergaminowych z okresu od 1388 roku dotyczących Księstwa Cieszyńskiego z dobrze zachowanymi pieczęciami woskowymi i lakowymi oraz zespół akt Komory Cieszyńskiej (1438-1920). Do najdawniejszych należą też akta miasta Cieszyna (1519-1944) oraz Strumienia (1503-1793). Ponadto ważną część zasobu stanowią akta wytworzone przez austriackie urzędy państwowe, w tym Starostwo Powiatowe w Cieszynie (K.K. Bezirkshauptmannschaft Teschen 1850-1918).

Działalność polskich regionalnych władz na Śląsku Cieszyńskim, tj. historycznym górnośląskim Księstwie Cieszyńskim, w przejściowym okresie lat 1918-1922 przedstawiają akta: Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego (1918-1924), Rządu Krajowego Księstwa Cieszyńskiego (1920-1922) oraz Komisji Szkolnej Księstwa Cieszyńskiego (1918-1922).

Z lat okupacji hitlerowskiej Archiwum posiada nieliczne akta Starostwa Powiatowego w Cieszynie (Der Landrat des Kreises Teschen), akta Prokuratury (Staatsanwaltschaft beim Landgericht Teschen) i akta Więzienia w Cieszynie (???). Z akt powojennych wymienić można akta Starostwa Powiatowego i Powiatowej Rady Narodowej w Cieszynie z lat 1945-1950 oraz akta byłych prezydiów gminnych rad narodowych powiatu cieszyńskiego.

Należy wspomnieć też o aktach gmin powiatu cieszyńskiego, które zawierają informacje o dziejach danych miejscowości od średniowiecza do współczesności. Na uwagę zasługuje zwłaszcza "Zbiór akt i ksiąg katastralnych Księstwa Cieszyńskiego" z lat 1741-1922 oraz akta notariuszy cieszyńskich, skoczowskich i strumieńskich. Ważnymi dla badaczy regionu są także akta cechów cieszyńskich z okresu od XVI-XX wieku oraz spuścizny osób zasłużonych dla regionu cieszyńskiego, w tym m.in. wymienić tu należy spuścizny de Barbary Poloczkowej, Wiktora Kargera i Emanuela Guziura.