Akt pamiątkowy objęcia Górnego Śląska przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej. Dzieje jednego dokumentu

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

15 maja 2020

W ramach akcji #zostanwdomu udostępniliśmy darmową wersję (pdf) cyfrową publikacji do pobrania. Zapraszamy do lektury.

Cena: 35 zł
E. Matuszek
Katowice 2018 (wydanie I), 2019 (wydanie II)

Pamiątkowy akt objęcia Górnego Śląska przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, podpisany 16 lipca 1922 roku w Katowicach jest jednym z najcenniejszych dokumentów przechowywanych w zasobie Archiwum Państwowego w Katowicach.

Akt nawiązuje do wersalskiego traktatu pokojowego zawartego po I wojnie światowej pomiędzy zwycięskimi mocarstwami a Niemcami, zapowiedzianego w nim plebiscytu i podjętej przez Konferencję Ambasadorów 20 października 1921 roku decyzji o podziale Górnego Śląska. Niemcy i Polskę zobowiązano do zawarcia umowy regulującej sprawy społeczne, ekonomiczno- gospodarcze i ochronę mniejszości narodowych na podzielonym terenie.

Dnia 15 maja 1922 roku w Genewie podpisano niemiecko-polską konwencję, która umożliwiła podjęcie działań przygotowujących zmianę suwerenności. 20 czerwca 1922 roku wojsko polskie wkroczyło do Katowic, a potem kolejno do Królewskiej Huty, Lublińca, Tarnowskich Gór, Pszczyny i Rybnika. Uroczystości przejęcia stref obszaru plebiscytowego zakończono 16 lipca 1922 roku w katowickim parku im. T. Kościuszki podpisaniem pamiątkowego aktu przejęcia przez Polskę części Górnego Śląska. Podpisało go 160 osób - przedstawiciele Rządu i Sejmu Ustawodawczego Rzeczypospolitej Polskiej, władz województwa i samorządu śląskiego, duchowni, wojskowi, działacze społeczni, świata nauki i prasy. Dokument, składający się z dwóch luźnych kart z papieru czerpanego, został opracowany graficznie i wykonany przez znanego górnośląskiego artystę Stanisława Ligonia.

Przed II wojną światową był przechowywany w Śląskim Urzędzie Wojewódzkim w Katowicach, a po utworzeniu w 1929 roku Muzeum Śląskiego w Katowicach został tam przeniesiony. W czasie wojny, wraz z pozostałymi zbiorami zlikwidowanego przez Niemców muzeum, został przeniesiony do zbiorów Oberschlesisches Landesmuseum w Bytomiu. Tam przetrwał wojnę, a jesienią 1951 roku, w ramach ogólnopolskiej akcji scalania archiwaliów został przekazany do Archiwum Państwowego w Katowicach, gdzie jest przechowywany do dziś.

W 2018 r. pamiątkowy akt objęcia Górnego Śląska z Rzeczpospolitą Polską został wpisany na Krajową Listę Programu UNESCO Pamięć Świata.

Galeria

  • Powiększ zdjęcie Akt pamiątkowy objęcia Górnego Śląska przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej. Dzieje jednego dokumentu

    Akt pamiątkowy objęcia Górnego Śląska przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej. Dzieje jednego dokumentu

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2020-05-15
Data publikacji:2020-05-15
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:Piotr Lis
Liczba odwiedzin:138