Działalność „pierwszej Solidarności” w latach 1980-1981 w zasobie Archiwum Państwowego w Katowicach Oddział w Bielsku-Białej

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

15 października 2020

Powodem dla którego poniższa wystawa została zaprezentowana jest czterdziesta rocznica podpisania porozumień sierpniowych oraz powstania NZSS „Solidarność” w 1980 roku. Miały wówczas brzemienne w skutkach wydarzenia, które stały się później jedną z głównych przyczyn nie tylko zakończenia rządów komunistycznych w Polsce, ale również rozpadu bloku komunistycznego w Europie Wschodniej.

Pomimo faktu, iż materiałów związanych z działalnością „Solidarności” nie ma w zasobie Archiwum Państwowego Oddział w Bielsku-Białej zbyt wiele – udało się zebrać pokaźny zbiór dokumentacji. Z tego zbioru wyselekcjonowano ponad 30 dokumentów, obrazujących działalności „Solidarności” na terenie funkcjonowania Archiwum Państwowego Oddział w Bielsku-Białej. 

Prezentowane materiały dotyczą okresu 1980-1981 – czyli tzw. „Karnawału Solidarności” lub też „pierwszej Solidarności”. Na szczególną uwagę zasługuje otwierający galerię afisz dotyczący pierwszej rocznicy obchodów „Sierpnia ‘80”, jakie miały miejsce w kilku miastach należących do Regionu Podbeskidzie NSZZ „Solidarność”. Pozostałe dokumenty w dużej części dotyczą strajków „solidarnościowych”, ale także ogólnej działalności (nazwijmy ją społecznej) ruchu – co można zaobserwować na przykładzie pisma TS „Hejnał” w Kętach czy pisma w sprawie Domu Pamięci Papieża Jana Pawła II w Wadowicach. Warto również zwrócić uwagę na szerzej nieznany wątek dotyczący propagandowego zwalczania „Solidarności” przez reżim państwowy. W ramach tego typu środków odbył się objazd po zakładach przemysłowych Polski czeskiego redaktora pisma „Rudé Právo” Jana Lipavskiego, gdzie na spotkaniach zwalczał „Solidarność” jako niebezpieczny ruch kontrrewolucyjny. W 1981 roku odwiedził on również Fabrykę Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej – co zostało odnotowane w partyjnym biuletynie (dla osób niepamiętających tamtych czasów z autopsji, proponujemy zapoznanie się z sylwetką J. Lipavskiego w nagraniu: https://www.youtube.com/watch?v=Kv7yDfI0tQQ). Ciekawych materiałów dotyczących „pierwszej Solidarności” dostarczają również zbiory biblioteczne, gdzie przechowywane są czasopisma prasowe wydawane przez solidarnościowe związki. W wystawie zaprezentowano m.in. „Solidarność Podbeskidzia”. Dopełnieniem galerii są materiały satyryczne w postaci rysunków oraz wierszyków.

Prezentowane materiały pochodzą z zasobu bibliotecznego, a także z następujących zespołów archiwalnych:

  1. 13/218 Urząd Wojewódzki w Bielsku-Białej
  2. 13/246 Aleksandrowickie Zakłady Przemysłu Lniarskiego "Allen" w Bielsku-Białej
  3. 13/249 Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego "Beskid" w Bielsku-Białej
  4. 13/490 Zbiór materiałów ulotnych Archiwum Państwowego w Katowicach Oddziału w Bielsku-Białej
  5. 13/534 Zakłady Przemysłu Wełnianego im. 1 Dywizji Kościuszkowskiej "Kentex" w Kętach
  6. 13/644 Urząd Miasta i Gminy w Wadowicach
  7. 13/769 Spuścizna dr Adama Wiktora
  8. 13/1158 Komisja Zakładowa NSZZ "Solidarność" przy RSW Prasa-Książka-Ruch Oddział w Żywcu

Galeria

  • Powiększ zdjęcie Plakat z 1981 roku zapowiadający obchody pierwszej rocznicy „Sierpnia ‘80”, zorganizowane przez „Solidarność” Region Podbeskidzie (sygnatura 13/490/1/1330)

    Plakat z 1981 roku zapowiadający obchody pierwszej rocznicy „Sierpnia ‘80”, zorganizowane przez „Solidarność” Region Podbeskidzie (sygnatura 13/490/1/1330)

  • Powiększ zdjęcie Pierwsza strona „Solidarności Podbeskidzia” z 1981 roku – czasopisma NSZZ „Solidarność” województwa bielskiego (zbiory biblioteczne – nr kat. E 38)

    Pierwsza strona „Solidarności Podbeskidzia” z 1981 roku – czasopisma NSZZ „Solidarność” województwa bielskiego (zbiory biblioteczne – nr kat. E 38)

  • Powiększ zdjęcie Porozumienie w 1980 roku w sprawie przystąpienia pracowników Aleksandrowickich Zakładów Przemysłu Lniarskiego „Allen” w Bielsku-Białej do Beskidzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego w Bielsku-Białej (sygnatura 13/246/922)

    Porozumienie w 1980 roku w sprawie przystąpienia pracowników Aleksandrowickich Zakładów Przemysłu Lniarskiego „Allen” w Bielsku-Białej do Beskidzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego w Bielsku-Białej (sygnatura 13/246/922)

  • Powiększ zdjęcie Pierwsza strona instrukcji strajku okupacyjnego MKS NSZZ „Solidarność” w Bielsku-Białej z 1981 roku (sygnatura 13/249/779)

    Pierwsza strona instrukcji strajku okupacyjnego MKS NSZZ „Solidarność” w Bielsku-Białej z 1981 roku (sygnatura 13/249/779)

  • Powiększ zdjęcie Druga strona instrukcji strajku okupacyjnego MKS NSZZ „Solidarność” w Bielsku-Białej z 1981 roku (sygnatura 13/249/779)

    Druga strona instrukcji strajku okupacyjnego MKS NSZZ „Solidarność” w Bielsku-Białej z 1981 roku (sygnatura 13/249/779)

  • Powiększ zdjęcie Pierwsza strona Komunikatu nr 1 Komitetu Strajkowego przy Kombinacie Budownictwa Ogólnego „Beskid” w Bielsku-Białej z 1981 roku na wypadek strajku (sygnatura 13/249/779)

    Pierwsza strona Komunikatu nr 1 Komitetu Strajkowego przy Kombinacie Budownictwa Ogólnego „Beskid” w Bielsku-Białej z 1981 roku na wypadek strajku (sygnatura 13/249/779)

  • Powiększ zdjęcie Druga strona Komunikatu nr 1 Komitetu Strajkowego przy Kombinacie Budownictwa Ogólnego „Beskid” w Bielsku-Białej z 1981 roku na wypadek strajku (sygnatura 13/249/779)

    Druga strona Komunikatu nr 1 Komitetu Strajkowego przy Kombinacie Budownictwa Ogólnego „Beskid” w Bielsku-Białej z 1981 roku na wypadek strajku (sygnatura 13/249/779)

  • Powiększ zdjęcie Oświadczenie z 1981 roku Prezydium Zarządu Regionu Podbeskidzia NSZZ „Solidarność” w Bielsku-Białej w sprawie obsadzania kierowniczych stanowisk w urzędach administracyjnych (sygnatura 13/534/6/2016)

    Oświadczenie z 1981 roku Prezydium Zarządu Regionu Podbeskidzia NSZZ „Solidarność” w Bielsku-Białej w sprawie obsadzania kierowniczych stanowisk w urzędach administracyjnych (sygnatura 13/534/6/2016)

  • Powiększ zdjęcie Pierwsza strona notatki służbowej dotyczącej kaplicy w Szpitalu w Bystrej Śląskiej (sygnatura 13/218/6/12)

    Pierwsza strona notatki służbowej dotyczącej kaplicy w Szpitalu w Bystrej Śląskiej (sygnatura 13/218/6/12)

  • Powiększ zdjęcie Druga strona notatki służbowej dotyczącej kaplicy w Szpitalu w Bystrej Śląskiej (sygnatura 13/218/6/12)

    Druga strona notatki służbowej dotyczącej kaplicy w Szpitalu w Bystrej Śląskiej (sygnatura 13/218/6/12)

  • Powiększ zdjęcie Fragment artykułu zamieszczonego w Biuletynie Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Bielsku-Białej z maja 1981 roku, dotyczącego wizyty Jana Lipavskiego w FSM w Bielsku-Białej (zbiory biblioteczne – nr kat. KatBBO.2985)

    Fragment artykułu zamieszczonego w Biuletynie Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Bielsku-Białej z maja 1981 roku, dotyczącego wizyty Jana Lipavskiego w FSM w Bielsku-Białej (zbiory biblioteczne – nr kat. KatBBO.2985)

  • Powiększ zdjęcie Pierwsza strona czasopisma „Solidarność – informator NSZZ „Solidarność” przy Fabryce Samochodów Małolitrażowych” z 1981 roku (zbiory biblioteczne – nr kat. KatBBZ.3478)

    Pierwsza strona czasopisma „Solidarność – informator NSZZ „Solidarność” przy Fabryce Samochodów Małolitrażowych” z 1981 roku (zbiory biblioteczne – nr kat. KatBBZ.3478)

  • Powiększ zdjęcie Teleks dotyczący zorganizowanych przez NSZZ „Solidarność” Region Podbeskidzie obchodów 190 rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja wraz z poświęceniem sztandaru NSZZ „Solidarność” Regionu Podbeskidzie (sygnatura 13/534/7/2016)

    Teleks dotyczący zorganizowanych przez NSZZ „Solidarność” Region Podbeskidzie obchodów 190 rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja wraz z poświęceniem sztandaru NSZZ „Solidarność” Regionu Podbeskidzie (sygnatura 13/534/7/2016)

  • Powiększ zdjęcie Fotografia przedstawiająca mszę świętą odprawioną w 1981 roku na Stadionie Sportowym KS „Beskid” w Andrychowie z okazji obchodów 190 rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja (sygnatura 13/769/13)

    Fotografia przedstawiająca mszę świętą odprawioną w 1981 roku na Stadionie Sportowym KS „Beskid” w Andrychowie z okazji obchodów 190 rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja (sygnatura 13/769/13)

  • Powiększ zdjęcie Komunikat z 1980 roku Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” przy Zakładach Przemysłu Wełnianego „Kentex” w Kętach (13/534/6/2016)

    Komunikat z 1980 roku Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” przy Zakładach Przemysłu Wełnianego „Kentex” w Kętach (13/534/6/2016)

  • Powiększ zdjęcie Teleks z Serwisem Solidarności z 1981 roku, skierowany do Zakładów Metali Lekkich w Kętach – z informacją dotyczącą przyznania Lechowi Wałęsie Medalu Wolności przez Burmistrza Filadelfii (sygnatura 13/534/7/2016)

    Teleks z Serwisem Solidarności z 1981 roku, skierowany do Zakładów Metali Lekkich w Kętach – z informacją dotyczącą przyznania Lechowi Wałęsie Medalu Wolności przez Burmistrza Filadelfii (sygnatura 13/534/7/2016)

  • Powiększ zdjęcie Pismo z 1981 roku Towarzystwa Sportowego „Hejnał” w Kętach skierowane do Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność” w Kętach w sprawie udzielenia pomocy finansowej (sygnatura 13/534/6/2016)

    Pismo z 1981 roku Towarzystwa Sportowego „Hejnał” w Kętach skierowane do Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność” w Kętach w sprawie udzielenia pomocy finansowej (sygnatura 13/534/6/2016)

  • Powiększ zdjęcie Pierwsza strona pisma z 1981 roku zainicjowanego przez NSZZ „Solidarność” przy Zakładach Przemysłu Wełnianego „Kentex” w Kętach skierowanego do Wojewody Bielskiego w sprawie spotkania z mieszkańcami miasta i gminy Kęty (sygnatura  13/534/6/2016)

    Pierwsza strona pisma z 1981 roku zainicjowanego przez NSZZ „Solidarność” przy Zakładach Przemysłu Wełnianego „Kentex” w Kętach skierowanego do Wojewody Bielskiego w sprawie spotkania z mieszkańcami miasta i gminy Kęty (sygnatura 13/534/6/2016)

  • Powiększ zdjęcie Druga strona pisma z 1981 roku zainicjowanego przez NSZZ „Solidarność” przy Zakładach Przemysłu Wełnianego „Kentex” w Kętach skierowanego do Wojewody Bielskiego w sprawie spotkania z mieszkańcami miasta i gminy Kęty (sygnatura  13/534/6/2016)

    Druga strona pisma z 1981 roku zainicjowanego przez NSZZ „Solidarność” przy Zakładach Przemysłu Wełnianego „Kentex” w Kętach skierowanego do Wojewody Bielskiego w sprawie spotkania z mieszkańcami miasta i gminy Kęty (sygnatura 13/534/6/2016)

  • Powiększ zdjęcie Pierwsza strona pisma z 1981 roku Wojewody Bielskiego skierowanego do Komisji Koordynacyjnej Miasta i Gminy Wadowice NSZZ „Solidarność” w sprawie Domu Pamięci Papieża Jana Pawła II w Wadowicach (sygnatura 13/644/10/2/2000)

    Pierwsza strona pisma z 1981 roku Wojewody Bielskiego skierowanego do Komisji Koordynacyjnej Miasta i Gminy Wadowice NSZZ „Solidarność” w sprawie Domu Pamięci Papieża Jana Pawła II w Wadowicach (sygnatura 13/644/10/2/2000)

  • Powiększ zdjęcie Druga strona pisma z 1981 roku Wojewody Bielskiego skierowanego do Komisji Koordynacyjnej Miasta i Gminy Wadowice NSZZ „Solidarność” w sprawie Domu Pamięci Papieża Jana Pawła II w Wadowicach (sygnatura 13/644/10/2/2000)

    Druga strona pisma z 1981 roku Wojewody Bielskiego skierowanego do Komisji Koordynacyjnej Miasta i Gminy Wadowice NSZZ „Solidarność” w sprawie Domu Pamięci Papieża Jana Pawła II w Wadowicach (sygnatura 13/644/10/2/2000)

  • Powiększ zdjęcie Pierwsza strona porozumienia z 1981 roku zawartego pomiędzy Komisją Koordynacyjną NSZZ „Solidarność” miasta i gminy Wadowice a Naczelnikiem Miasta i Gminy Wadowice w sprawie zasad działalność i współpracy (sygnatura 13/644/10/2/2000)

    Pierwsza strona porozumienia z 1981 roku zawartego pomiędzy Komisją Koordynacyjną NSZZ „Solidarność” miasta i gminy Wadowice a Naczelnikiem Miasta i Gminy Wadowice w sprawie zasad działalność i współpracy (sygnatura 13/644/10/2/2000)

  • Powiększ zdjęcie Druga strona porozumienia z 1981 roku zawartego pomiędzy Komisją Koordynacyjną NSZZ „Solidarność” miasta i gminy Wadowice a Naczelnikiem Miasta i Gminy Wadowice w sprawie zasad działalność i współpracy (sygnatura 13/644/10/2/2000)

    Druga strona porozumienia z 1981 roku zawartego pomiędzy Komisją Koordynacyjną NSZZ „Solidarność” miasta i gminy Wadowice a Naczelnikiem Miasta i Gminy Wadowice w sprawie zasad działalność i współpracy (sygnatura 13/644/10/2/2000)

  • Powiększ zdjęcie Trzecia strona porozumienia z 1981 roku zawartego pomiędzy Komisją Koordynacyjną NSZZ „Solidarność” miasta i gminy Wadowice a Naczelnikiem Miasta i Gminy Wadowice w sprawie zasad działalność i współpracy (sygnatura 13/644/10/2/2000)

    Trzecia strona porozumienia z 1981 roku zawartego pomiędzy Komisją Koordynacyjną NSZZ „Solidarność” miasta i gminy Wadowice a Naczelnikiem Miasta i Gminy Wadowice w sprawie zasad działalność i współpracy (sygnatura 13/644/10/2/2000)

  • Powiększ zdjęcie Pierwszy numer „OZONu” – pisma NSZZ „Solidarność” Zakładów Chemicznych „Oświęcim” w Oświęcimiu (zbiory biblioteczne – nr kat. KatBBO.1410)

    Pierwszy numer „OZONu” – pisma NSZZ „Solidarność” Zakładów Chemicznych „Oświęcim” w Oświęcimiu (zbiory biblioteczne – nr kat. KatBBO.1410)

  • Powiększ zdjęcie Artykuł zamieszony w „Oświęcimskim Chemiku” z maja 1981 roku w sprawie sztandaru dla NSZZ „Solidarność”  przy Zakładach Chemicznych „Oświęcim” w Oświęcimiu (zbiory biblioteczne – nr kat. E 47/8)

    Artykuł zamieszony w „Oświęcimskim Chemiku” z maja 1981 roku w sprawie sztandaru dla NSZZ „Solidarność” przy Zakładach Chemicznych „Oświęcim” w Oświęcimiu (zbiory biblioteczne – nr kat. E 47/8)

  • Powiększ zdjęcie Telefonogram z 26 stycznia 1981 roku w sprawie uchwały MKR NSZZ „Solidarność” Jastrzębie Zdrój (sygnatura 13/534/6/2016)

    Telefonogram z 26 stycznia 1981 roku w sprawie uchwały MKR NSZZ „Solidarność” Jastrzębie Zdrój (sygnatura 13/534/6/2016)

  • Powiększ zdjęcie Informacja o podjęciu przez NSZZ „Solidarność” przy RSW „Prasa-Książka-Ruch” Oddział Żywiec decyzji o strajku powszechnym 27 stycznia 1981 roku (sygnatura 13/1158/6)

    Informacja o podjęciu przez NSZZ „Solidarność” przy RSW „Prasa-Książka-Ruch” Oddział Żywiec decyzji o strajku powszechnym 27 stycznia 1981 roku (sygnatura 13/1158/6)

  • Powiększ zdjęcie Sprawozdanie z dyżuru strajkowego pełnionego 27 stycznia 1981 roku przez NSZZ „Solidarność” przy RSW „Prasa-Książka-Ruch” Oddział Żywiec (sygnatura 13/1158/6)

    Sprawozdanie z dyżuru strajkowego pełnionego 27 stycznia 1981 roku przez NSZZ „Solidarność” przy RSW „Prasa-Książka-Ruch” Oddział Żywiec (sygnatura 13/1158/6)

  • Powiększ zdjęcie Komunikat informacyjny MKS NSZZ „Solidarność” Regionu Podbeskidzie z 28 stycznia 1981 roku w sprawie akcji protestacyjnej (sygnatura 13/1158/6)

    Komunikat informacyjny MKS NSZZ „Solidarność” Regionu Podbeskidzie z 28 stycznia 1981 roku w sprawie akcji protestacyjnej (sygnatura 13/1158/6)

  • Powiększ zdjęcie Informacja MKS NSZZ „Solidarność” Regionu Podbeskidzie z 28 stycznia 1981 roku w sprawie akcji protestacyjnej (sygnatura 13/1158/6)

    Informacja MKS NSZZ „Solidarność” Regionu Podbeskidzie z 28 stycznia 1981 roku w sprawie akcji protestacyjnej (sygnatura 13/1158/6)

  • Powiększ zdjęcie Rysunek satyryczny (sygnatura 13/1158/13)

    Rysunek satyryczny (sygnatura 13/1158/13)

  • Powiększ zdjęcie Rysunek satyryczny (sygnatura 13/1158/13)

    Rysunek satyryczny (sygnatura 13/1158/13)

  • Powiększ zdjęcie Wierszyk satyryczny „Świnki – mała dygresja” (sygnatura 13/1158/15)

    Wierszyk satyryczny „Świnki – mała dygresja” (sygnatura 13/1158/15)

  • Powiększ zdjęcie Wierszyk satyryczny „Przed dziesięciu laty…” – część I (sygnatura 13/1158/15)

    Wierszyk satyryczny „Przed dziesięciu laty…” – część I (sygnatura 13/1158/15)

  • Powiększ zdjęcie Wierszyk satyryczny „Przed dziesięciu laty…” – część II (sygnatura 13/1158/15)

    Wierszyk satyryczny „Przed dziesięciu laty…” – część II (sygnatura 13/1158/15)

  • Powiększ zdjęcie Afisz przygotowany przez MKZ NSZZ „Solidarność” Bydgoszcz, dotyczący nierozliczonych wydarzeń bydgoskich („prowokacji bydgoskiej”), jakie miały miejsce w 1981 roku (sygnatura 13/490/1/1256)

    Afisz przygotowany przez MKZ NSZZ „Solidarność” Bydgoszcz, dotyczący nierozliczonych wydarzeń bydgoskich („prowokacji bydgoskiej”), jakie miały miejsce w 1981 roku (sygnatura 13/490/1/1256)

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2020-10-15
Data publikacji:2020-10-15
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:Piotr Lis
Liczba odwiedzin:141