U źródeł Wisły

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

Autorami wystawy są Alicja Macek, Krzysztof Ścisło. Reprodukcje wykonali: Ewelina Kisiel i Michał Mączka.

Obecnie prezentujemy Państwu wirtualną wersję tej ekspozycji.

Artykuły

Przejdź do - U źródeł Wisły - wstęp

U źródeł Wisły - wstęp

3 czerwca 2020

Potężny władca gór Karpat, miał czterech synów: Tatra, Pienina, Beskida i Stoła. Po śmierci ojca, bracia podzielili jego państwo między siebie. Beskid otrzymał krainę ku zachodowi, gdzie pojął za żonę Boranę – władczynię borów i zwierzyny. Mieli oni dwie córki Czarnochę i Białkę, które miały sprawować opiekę nad wodami i rybami oraz syna Łana, opiekującego się łąkami i polami. Po śmierci matki rodzeństwo rozeszło się w różne strony. Łan użyźniał łąki i zasiewał pola, Czarnocha udała się w kierunku łagodnej pochyłości góry, ku południowi i wolnym krokiem zstępowała ze zbocza, a Białka podążyła ku północy i żwawo zbiegała, nie zważając na skały i przepaście.

Czytaj więcej o: U źródeł Wisły - wstęp
Przejdź do - U źródeł Wisły - Wisła w kartografii

U źródeł Wisły - Wisła w kartografii

3 czerwca 2020

Największa z polskich rzek zaistniała w kartografii dzięki jednemu z wielkich wodzów starożytnego Rzymu, Markowi Wipsaniuszowi Agryppie (63–12 r. p.n.e.). Orbis terrarum, mapa świata stworzona w większości przez rzymskiego dowódcę i polityka nie zachowała się do naszych czasów. Z Historii naturalnej Pliniusza Starszego (23–79 r. n.e.) oraz dzieł innych starożytnych uczonych wiemy jednak, że ukazywała także obraz ziem dzisiejszej Polski i rzekę, która je przecina. Nosiła nazwę Visula, Viscla lub Vistula[1].

Czytaj więcej o: U źródeł Wisły - Wisła w kartografii
Przejdź do - U źródeł Wisły - granica na Wiśle

U źródeł Wisły - granica na Wiśle

3 czerwca 2020

W 1772 roku, w wyniku I rozbioru, część terytorium Polski została podzielona pomiędzy Prusy, Austrię i Rosję. W podziale tym Wiśle przypadła po części rola granicy państwowej. Największa polska rzeka rozgraniczała bowiem terytoria Prus i Austrii oraz Rzeczypospolitej. Granica prusko-austriacka na Wiśle rozpoczynała się w okolicach miejscowości Zarzecze, a kończyła w miejscu ujścia Przemszy.

Czytaj więcej o: U źródeł Wisły - granica na Wiśle
Przejdź do - U źródeł Wisły - regulacja rzeki

U źródeł Wisły - regulacja rzeki

3 czerwca 2020

W pierwszej połowie XIX wieku większość europejskich krajów rozpoczęła planową regulację swoich największych rzek. Dążenia do usystematyzowania koryt rzecznych dotyczyły między innymi Sekwany, Renu, Łaby czy Dunaju. W drugiej połowie tego stulecia zaczęły także powstawać pierwsze plany regulacji Wisły, podzielonej w wyniku traktatów rozbiorowych pomiędzy Austrię i Prusy. Plany te obejmowały również interesujący nas odcinek górnej Wisły.

Czytaj więcej o: U źródeł Wisły - regulacja rzeki
Przejdź do - U źródeł Wisły - Jezioro Goczałkowickie

U źródeł Wisły - Jezioro Goczałkowickie

3 czerwca 2020

Górski charakter rzeki Wisły w górnym jej biegu, nieuregulowane i niezabudowane koryto oraz znaczne opady były przyczyną katastrofalnych w skutkach powodzi, dlatego też już czasach pruskich rozpoczęto prace regulacyjne. Przyczyniło się to do znacznego usystematyzowania koryta, natomiast w dalszym ciągu nie zapobiegało powodziom. Na polecenie Ministerstwa Komunikacji w 1947 roku Dyrekcja Okręgowa Dróg Wodnych w Krakowie, aby stworzyć możliwość zaopatrzenia w wodę Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego oraz zlikwidować zagrożenie powodziowe, rozpoczęła pracę nad budową zbiornika wodnego na rzece Wiśle pod Goczałkowicami. Na miejsce budowy sztucznego jeziora wytypowano teren pomiędzy Strumieniem a Goczałkowicami. 

Czytaj więcej o: U źródeł Wisły - Jezioro Goczałkowickie
Przejdź do - U źródeł Wisły - przeprawy przez Wisłę

U źródeł Wisły - przeprawy przez Wisłę

3 czerwca 2020

Niezbędnym elementem regulacji Wisły była budowa mostów i kładek. W górnym odcinku rzeki, ze względu na jej górski charakter znacznie więcej jest drewnianych kładek i pieszych przepraw niż dużych konstrukcji łączących dwa brzegi. Na odcinku od źródeł Wisły do Oświęcimia naliczyć można około 60 różnych przepraw przez rzekę, posiadających ogromne znaczenie komunikacyjne i gospodarcze. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, znaczenia nabrała konieczność stałego połączenia Górnego Śląska ze Śląskiem Cieszyńskim. 

Czytaj więcej o: U źródeł Wisły - przeprawy przez Wisłę
Przejdź do - U źródeł Wisły - Wisła w gospodarce

U źródeł Wisły - Wisła w gospodarce

3 czerwca 2020

Trudno przecenić gospodarcze znaczenie Wisły. Od tysięcy lat służy mieszkańcom ziem obecnej Polski jako źródło wody pitnej oraz bogaty rezerwuar ryb i zwierząt, gromadzących się w jej korycie i wzdłuż jej brzegów. Doniosłą rolę spełnia Wisła w polskim rolnictwie. Wykorzystanie rzeki w tej gałęzi gospodarki przyczynia się do intensyfikacji produkcji rolnej w dorzeczu Wisły. Choć paradoksalnie może także doprowadzić do szkód w uprawach w wyniku lokalnych podtopień lub okresowych powodzi. Na terenie Górnego Śląska Wisła służy również zakładom przemysłowym regularnie pobierającym wodę z rzeki w celach produkcyjnych.

Czytaj więcej o: U źródeł Wisły - Wisła w gospodarce
Przejdź do - U źródeł Wisły - turystyka

U źródeł Wisły - turystyka

3 czerwca 2020

Źródła Wisły znajdują się w bardzo malowniczym i atrakcyjnym turystycznie Beskidzie Śląskim. Koniec XIX i początek XX wieku to okres, kiedy w lasach wiślańskich bawiła się arystokracja austriacka, w tym przedstawiciele rodu Habsburgów, właścicieli Komory Cieszyńskiej. Stąd wytyczano wtedy liczne leśne ścieżki i drogi, a przede wszystkim budowano schroniska górskie. W 1893 roku niemiecka inteligencja założyła towarzystwo o charakterze turystycznym i sportowym o nazwie Beskidenverein

Czytaj więcej o: U źródeł Wisły - turystyka
Przejdź do - U źródeł Wisły - miasto Wisła

U źródeł Wisły - miasto Wisła

3 czerwca 2020

Pierwsze wzmianki o osadzie Wisła pochodzą z początku XVII wieku, która wraz z pobliskimi miejscowościami należała do książąt cieszyńskich, wchodząc w skład dóbr książęcych zarządzanych przez Komorę Cieszyńską. Urbarz Komory z 1621 roku odnotowuje dane dotyczący wsi Wisła[1]. Miejscowość rozwijała się dzięki stopniowemu napływowi ludności osiadającej wzdłuż brzegów rzeki, a jej pierwszymi osadnikami byli drwale i rolnicy, dostarczający drewno i płody rolne na potrzeby zamku w Cieszynie. 

Czytaj więcej o: U źródeł Wisły - miasto Wisła

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2020-06-02
Data publikacji:2020-06-02
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:Piotr Lis
Liczba odwiedzin:689